گزارش نقد و بررسی شعرتوگراف های علی رضا پنجه ای

 

 

گزارش نقد و بررسی "پیامبر کوچک" و " شب هیچ وقت نمی خوابد"

علی رضا پنجه ای در خانه ی فرهنگ گیلان

26 دی در آخرین 5 شنبه ی نخستین ماه زمستانی شاعران و منتقدین رشت (شهرباران) به نقد و بررسی دو اثر چاپ شده ی علی رضا پنجه ای در سال 87 نشستند.

در این نشست که در سرسرای خانه ی فرهنگ گیلان تشکیل شده بود، در ابتدا مسعود پورهادی عضو هیات مدیره و پژوهشگر گیلان شناس که به نمایندگی از هیات مدیره؛ اجرای برنامه را نیز بر عهده داشت ضمن خوشامدگویی به حاضرین و اهل قلم  و ارائه گزارش 30 جلسه نقد وبرسی کتاب شعر در 2 سال و اندی  از فعالیت شعر فارسی خانه، برای آشنایی بیشتر حاضرین به پاره ای از فعالیت و کارنامه 30 ساله پنجه ای پرئاخت، سپس از شاعر"پیامبر کوچک" خواست تا ضمن خوانش چند شعر انتخابی از دو کتاب خود، درباره ی قالب های نو نگاره ای و چند خوانشی تعرفه شده در پیامبر کوچک با حاضرین به گفت و گو بنشیند.

شاعر "شب هیچ وقت نمی خوابد" درباره ی ضرورت بهره از نگاره در شعرتوگراف و شعرهای مربع و ... گفت ریشه ی نگاره به نقاشی غارها باز می گردد؛ ما چه بخواهیم، چه نخواهیم در زندگی روز به روز از مناسبات دیجیتالی و نگاره ای استفاده می کنیم و هم­چنان دل در گرو فترت و سستی سنت وا نهاده ایم.

چند روز پیش دیدیم پشت شیشه ی  مینی بوسی  آمده بود: "پا  به پا  تو  می آم هر جا بری"  و به جای پا از شکل کف پا استفاده شده بود؛ وقتی یک راننده مینی بوس از نگاره چنین بهره ای می برد خب این نشانه ای از ورود گراف ، نگاره و نفوذ دیجیتال در روزمره گی ماست. من نخستین بار در سال 72 سوار دوچرخه شعری به ذهنم خطور کرد که با اختلاط کلمه و ادات استفهام همراه بود، همان موقع در مجله ی تاریخی، فرهنگی و اجتماعی گیلان زمین چاپش کردم. وی شعرتوگراف و سایر نگاره های پیشنهادی خود را به عنوان  نو قالب هایی  که قابلیت کارکرد را در کنار سایر قالب ها دارند معرفی کرد و  ویژگی های نهفته در شعر نگاره ای "مربع" را برشمرد.

پنجه ای برای آگاهی بیشتر،  حاضرین را به مطالعه ی مصاحبه ها ، نوشته ها و شعرهای خود با رسانه ها در وبلاگ شاعر به نام "پیامبرکوچک" و قسمت هایی از مصاحبه ی هوشنگ عباسی در گیله وا و  نقد و مصاحبه ی  لادن نیکنام  و علی حسن زاده بر پیامبر کوچک در دی ماه سال جاری در روزنامه ی اعتماد، و سه شعر نمونه از دو کتاب یاد شده را  در بروشوری که برای جلسه نقد و بررسی در  16 صفحه منتشر شده بود، دعوت کرد.

عباس گلستانی(شاعر و منتقد) درباره ی مجموعه ی "پیامبر کوچک"  کارکرد "من" شاعر  و" من" های قابل تعمیم و قابل تفکیک از من های شخصی را در شب هیچ وقت نمی خوابد به چالش گرفت. وی به سابقه ی شعرهای هیروگلیف و تمایز شعرتوگراف ، کاستی ها و موفقیت های قالب های نگاره ای و چند خوانشی تعرفه شده در "پیامبر کوچک" اشاره کرد و به خوانش و تاویل چند شعر از مجموعه ی پیامبر کوچک پرداخت.

کوروش جوان روح(شاعر) به پست و بلند نقش زبان در شعرهای دو مجموعه پرداخت.

علی رمضانی (دانشجوی رشته ی مترجمی زبان ) نیز به مجموعه ی "شب هیچ وقت نمی خوابد" و نقش تئوری های جدید فلسفی در شعرهای این مجموعه و چالش های پیش رو اشاره کرد.

مزدک پنجه ای نیز به  سدهای پیش روی شاعر  در کاربرد نگاره در برخی از مفاهیم مانند" شرف"، "انسانیت " و... در "شعرتوگراف"ها اشاره کرد و به تاویل شعرهای نگاره ای پرداخت.

محمود نیکویه( پژوهشگر و مولف کتاب " از نقطه تا خط "مجموعه ای از شعرها و نقدهای منتقدین  در باره نصرت رحمانی) درباره ی سابقه تصویر در شعر حافظ به مصراع "لبم از بوسه ربایان بر دوشش باد" که با باز و بسته شدن مدام لب در هنگام خوانش،  تصویر بوسه تداعی می شود و توفیر آشکار شعرهای جدولی در "المعجم ...شمس قیس" با "شعرهای مربع" پنجه ای تصریح کرد  به واقع علی رضا پنجه ای در "پیامبر کوچک" دو تا سور بیشتر به شمس قیس زده است.

در پایان این نشست پنجه ای به پرسش حاضرین پاسخ گفت و اشاره کرد : شعر خوب ، گفته نشده است، چیزی که ما با نام"لذت" از آن می بریم، ربطی به شعر ندارد. وی سپس افزود در 47 سال از زندگی  خود به این نتیجه رسیده ام که: نه آن چنان عاشق باش که جایی برای نفرت نگذاری و نه آن چنان نفرت داشته باش که جایی برای عشق.

بیانیه ی خانه فرهنگ گیلان در نخستین سال روز فقدان احمد آشورپور

 

 

 

 

 

نقد و بررسی علی رضا پنجه ای در خانه فرهنگ گیلان

 

حلقه ی شاعران ۵ شنبه ها همیشه ی خانه ی فرهنگ گیلان در تاریخ ۲۶-۱۰-۸۷ به نقد و بررسی دو مجموعه شعر "پیامبر کوچک" و " شب هیچ وقت نمی خوابد" علی رضا پنجه ای خواهد نشست.  

شایان ذکر است این نشست با حضور جمع کثیری از چهره های شاخص عرصه ی شعر،داستان و نقد برگزار خواد شد.

زمان: ۶ عصر

مکان:رشت- خیابان طالقانی(بیستون). مقابل صفاری. بن بست نصرا...زاده - خانه ی فرهنگ گیلان 

تلفن:[phone]

توجه: برای تهیه ی کتاب ها می توانید از طریق ناشر و نیز کتاب فروشی نصرت و بدر اقدام کنید.

ناشر( فرهنگ ایلیا):۰۹۱۱۱۳۸۶۸۹۲ یا۳۲۴۴۷۳۲-۳۲۴۴۷۳۳با کد ۰۱۳۱ 

علی رضا پنجه ای .شاعر و روزنامه نگار
تولد 27 مرداد 1340
از پدر و مادری رشتی در ساوه

کارنامه:
سوگ پائیزی/1357/شعر/ناشرمولف
همنفس سروهای جوان/1366/شعر/نشرکادح
آن سوی مرز باد/1370/نشرکادح
برشی از ستاره ی هذیانی/1370شعر/نشرکادح
گزینه شعر گیلان/1374/نشر مروارید
عشق اول/1383/چاپ اول
1385/چاپ دوم/نشر فرهنگ ایلیا
پیامبر کوچک/فرهنگ ایلیا/1387
شب هیچ وقت نمی خوابد/فرهنگ ایلیا/1387
سابقه ی سردبیری در نشریات:
گیلان زمین.معین.گیله وا ادبی.
و عضویت در شورای سردبیری هنر و ادبیات کادح
و دبیر ادبیات گیلان امروز.هاتف و...

آفرینه هایی از علی رضا پنجه ای:

شعر تو گراف

 

من > از تمام   تنگی های جهانم

 

پر از صدای  ؟ ي بی پاسخ

 

های بی آشیان

 

من های روشن شبانه ام

 

  های بی

       

         های  اشگ

 

         های بی انتظار

 

من < از خشک

 

                                در کویر تشنه ام

 

های  بی

 

  های  منتظر

 

و آه های سرگشته ی بی بی  

 

من آسمان بی خدایی که

 

تنها خدا می داند روی زمین

 

چگونه برهوتی هستم

 

و های بی           

 

مثل    ها ی ولگرد

 

پی  خون

 

و  نمی داند

 

بي پدري

ربطی به بی یی ندارد.

               

   --------------------------------------                      

پيامبر ِ كوچك

 

من صداي پرنده نبودم

گواه بهار كه طلوعش در من هميشه بود

من صداي طلوع نبودم

پرنده اي گواه در من هميشه ترانه سر مي داد

خدا را  روبه رويم  خواندم

گفتم تلالو تمام آيه هايت در من شكوهي چند باره تافت

         ‎‎من، سوگند بر پيامبران با كتاب و لا كتاب

تمام آيه هاي زمين و زمان را نوشتم

اما نبود بنويسد

كسي نبود بخواند

اكنون آيه هاي تو در من

آهسته آهسته

چنان غنچه باز مي شود

من پيامبر كوچك تو بودم

خود را نمي شناختم

چندان كه هرگزم خطاب نكردي بخوان!

من لبريز آيه هاي نهان

چنان چشمه ساران سر رفتم

پيش پاي نهالكان اميد

سبزه زاران گسترده ات

من

هميشه

شكوهمندي تو را

در ترانه ترانه هايم سر دادم

تو صداي پرندگان مرا

صداي بهاراني چند

و صداي طلوع هميشه ام را گواه شدي

خدا را چشم نپوشيدم

 

من

پيامبر كوچك تنهايي تو بودم

 

برنامه ی دی ماه 1387 خانه ی فرهنگ گیلان

 

 

 

 

چهارمین همایش شعر گیلکی خانه ی فرهنگ گیلان برگزار شد

چهارمين همايش شعر گيلکي به همت گروه گيلان‌شناسي خانه‌ فرهنگ گيلان برگزار شد.
به گزارش خبرگزاري ايسنا، در اين همايش که در تالار سازمان نظام‌ پزشکي رشت برگزار شد، گروه گيلان‌شناسي خانه‌ فرهنگ گيلان در ادامه فعاليت‌هاي خود از آغاز تأسيس تاکنون به برگزاري چهارمين دوره از همايش شعر گيلکي با حضور اعضاي گروه شعر گيلکي خانه فرهنگ و دوستداران ادب و فرهنگ گيلان اقدام كرد.
یک عضو گروه گيلان‌شناسي خانه فرهنگ گيلان در اين همايش، اظهار داشت: اميدوارم روزي در دانشگاه گيلان، فرزندان ما به گيلکي بخوانند و بنويسند و رشته‌اي با عنوان زبان گيلکي تأسيس شود.
ابراهيم شکري، افزود: در دانشگاه تبريز، رشته‌ ادبيات ترکي تأسيس شده و ما هم در گيلان مي‌توانيم رشته‌ ادبيات گيلکي را داشته باشيم و تحقق چنين امري را از مسؤولان خواستاريم.
یک عضو ديگر گروه گيلان‌شناسي خانه فرهنگ گيلان نيز با اشاره به لزوم شناساندن هرچه بيش‌تر و بهتر زبان گيلکي، گفت: از جمله راه‌هايي که به وسيله‌ آن مي‌توانيم زبان خود را به هم‌زبانان‌مان بهتر و بيش‌تر بشناسانيم، همانا برپايي همايش‌هايي از اين دست است.
محسن آرياپاد در ادامه، عنوان كرد: زبان برعکس ظاهر ساده‌اش، پيچيدگي‌هاي بسياري دارد. اين امر به دليل پيچيدگي‌هاي ذاتي و ذهني آن است. توانش زباني دانش ناخودآگاهي است که در قواعد دستوري و معنايي که در شعر نهادينه شده، بررسي مي‌شود. توانش و کنش دو عنصر جدا از هم هستند و براي شناخت زبان بايد توانش آن را بشناسيم.
وی، گفت: گاهي از گوشه و کنار مي‌شنويم که مي‌گويند گيلکي زبان نيست و تنها يک گويش است. اين شنيده‌ها تنها ضعف ما را در اطلاع‌رساني مي‌رساند. گيلکي يک زبان است و تأييد اين حرف، کتاب‌هاي بسياري است که محققان ارزشمند کشورمان درخصوص آن به تحرير درآورده‌اند.
او در پايان، تصريح کرد: عده‌اي معتقدند گيلکي تا 100 سال ديگر از بين خواهد رفت؛ اما ما معتقديم تا وقتي که حتا يک شاعر گيلکي وجود داشته باشد و شعر بگويد، گيلکي نمي‌ميرد.
مدير گروه گيلان‌شناسي خانه‌ فرهنگ گيلان و از پژوهشگران برگزيده استان گیلان نيز در اين همايش، گفت: گيلکي يک زبان ايراني است. ما بعد از اين‌که گيلاني هستيم، يک ايراني هستيم و بعد از اين‌که ايراني هستيم، جهاني هستيم و تمام تلاش ما براي حفظ ايران‌مان است.
محمدتقي ‌پوراحمد جکتاجي، افزود: عده‌اي معتقدند که گيلکي درحال فراموشي است؛ چرا که امروزه همه به فرزندان خود زبان فارسي مي‌آموزند و جامعه ديگر گيلکي را نمي‌پسندد. اگر گليکي درحال مرگ است، پس اين جمعيت انبوهي که در همايش‌هاي زبان گيلکي شرکت مي‌کنند، چيست؟
همچنين یک نويسنده و پژوهشگر و از ديگر اعضاي گروه گيلان‌شناسي خانه فرهنگ گیلان در اين مراسم، کار کردن در خانه فرهنگ را يک کار عاشقانه دانست و گفت: خانه فرهنگ نهادي غيردولتي است که از 10 سال پيش تاکنون به همت عده‌اي از هنرمندان گيلاني براي سر و سامان دادن به فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري در گيلان بنا شده و در طي اين 10 سال در حوزه‌هاي مختلف کار کرده است.
مسعود پورهادي، افزود: فعاليت در خانه‌ فرهنگ، فعاليت انسان‌هايي است که به حوزه فرهنگ عشق و علاقه دارند.
در اين مراسم که با شعرخواني 30 نفر از اعضاي گروه گيلان‌شناسي و شعر گيلکي خانه فرهنگ گيلان همراه بود، داريوش عليزاده و خسرو کشوري به دونوازي پرداختند و گروه موسيقي صفر رمضاني از شرق گيلان نيز به اجراي موسيقي سنتي پرداخت.